Plaatu plastik mooy ndab yiñ gëna jëfandikoo bis bu nekk. Rëyaayu seen woyof, seen yàgg, seen njëg yomb, dañu leen di jëfandikoo bu bari ci kër yi, resto yi ak ci bépp liggéey bu ñuy def ci biti. Waaye, konsomatër yu bari dañuy fàtte njariñu tànn ak jëfandikoo plaatu plastik ngir boole njariñ li ak kaaraange gi.
Li ci njëkk mooy sooy tànnee plaatu plastik, nanga xool bu baax meceer bi. Li gëna bari luñu koy jëfandikoo ci plaatu plastik mooy polipropileen (PP), polietilen (PE), ak polistirèn (PS). PP mën na xeex tàngoor, mën na dékku tàngoor buy yegg ba 120 degre, moo tax mën nañu ko tàngal ci micro-onde. Waaye PS (lu melni boyet yu ñuy jëfandikoo benn yoon kese) mënul tàng, te mën na génne mbir yu mëna lore suñu ko tàngee, kon waru ñu ko jëfandikoo ngir denc ñam wu tàng. Rax ci dolli, plaatu plastik yu baax yi dañuy nooy ba noppi duñu am xet, waaye produit yu baaxul yi mën nañu am plastifikatër wala weñ yu diis, te loolu mën na indil wérgi-yaram loraange ginaaw jamono. Moo tax, dañu leen di digal ngeen njëkka tànn produit yiñ bind "mën nañu ko lekk" wala "mën nañu ko jëfandikoo ci micro-onde."
Bu ñu koy jëfandikoo, plaatu plastik dafay muñ tàngoor. Ba ci plate PP yu mëna dékku tàngoor, waru ñu leen bàyyi ci xal yu ubbeeku wala ñu def leen ci fuur bu tàng lool diir bu yàgg. Sooy raxas, moytu xoosu ak mbir yu dëgër yu melni leen asiye, ndax loolu mën na yàq surface bi ba noppi tax bakteri yi di màgg. Sooy dugal ñam wi ci micro-onde, li lay digal mooy nga muur ko ak sarbet buy dundal ngir moytu ñam wi di féey. Xoolaatal itam waxtu tàngoor wi ngir moytu tàngoor wu ëpp wala mu yàqu.
Plaatu plastik yu ñuy jefandikoo benn yoon kese ñoo baax, waaye suñu leen jëfandikoo lu bari mën nañu yokk loraange yi ci environmaa bi. Su ko mënee, plaatu plastik yuñ mëna jëfandikoowaat ñoo gëna baax ci environmaa bi. Soo noppee jëfandikoo, danga ko wara raxas ci saasi ba noppi nga weer ko bu baax. Def ko ci barab bu waw, bu am ngelaw lu bari ngir moytu lu tooy lu yàgg lu mëna indi màggug moule.
Ci gàttal, plaatu plastik yi dañu leen wara tànnee ba noppi jëfandikoo leen ci anam wu jaar yoon, lépp di aju ci ni ñu ko defaree, ba noppi wàññi li ñuy yàq ci environmaa bi. Jëfandiku bu jaar yoon mën na tax nga am lu yomb te ba noppi nga boole ci wàllu wérgi-yaram ak environmaa bi.
