Produit plastik yi dañu leen di gëna jëfandikoo bis bu nekk ak ci defar usine yi ndax dañu woyof, dañuy yàgg te seen njëg baaxna. Waaye, soo sànnee mbalitu plastik ci anam wu jaarul yoon, loolu mën na indil environmaa bi loraange yu metti. Kon dafay am solo lool ñu xaaj produit plastik yi ci wàllu science ngir rësiklaas ak aar environmaa bi.
Buñu sukkandikoo ci sàrti àdduna bi, produit plastik yi dañu leen di xaaj juróom ñaari kategori, bu nekk ak composition chimique bu wuute ak màndarga rësiklaas bu wuute. Xeet wi njëkk mooy PET (polyethylene terephthalate), ñu koy faral di jëfandikoo ci butéelu naan, mu leer te neexa rësikle. Ñaareelu xeetu HDPE (polyethylene bu am dëgëraay bu rëy), ñu koy jëfandikoo ci butéelu meew ak ci resinto detergent yi, te limu gëna fës mooy dooleem ak baña nangu ay produit chimik. Ñatteelu xeetu PVC (chlorure de polyvinyl), ñu koy faral di jëfandikoo ci tuyo yi ak ci filmu plastik yi, waaye dafa am chlore, moo tax rësiklaas bi jafe na. ñeenteelu xeetu LDPE (polyethylene bu woyof), ñu koy jëfandikoo ci sac plastik ak ci enveloppe plastik, te limu gëna fës mooy limu yomba jëfandikoo. Juroom bi mooy PP (polypropylene), ñu koy faral di jëfandikoo ci biir resinto yu ñuy def lekk ak ci pièce oto, muy luy mëna dékku tàngoor wu metti, te mën nañu ko jëfandikoowaat. Jiroom benneelu xeetu PS (polystyrène), ñu koy jëfandikoo ci ndab yu ñuy defaree mousse ak ci jumtukaayi emballage, muy lu woyof waaye lu jafe yàqu. Juroom ñaareelu xeetu plastik bi mooy yeneen plastik, lu ci melni plastik ingenieur yu melni PC (polycarbonate), ñu koy gëna jëfandikoo ci aparey elektronik ak ci aparey medikaal.
Bu ñuy xaaj produit plastik yi ci wàllu science, du yam ci gëna yombal rësiklaas bi, waaye dafay wàññi polusioŋ bi environmaa bi di am. Ci misaal, PET ak HDPE barina luñu leen di rësikle, te mën nañu leen rësikle ñu nekk fibre wala resinto ci rësiklaas bu wuute. Waaye PVC ak PS dañuy àndaale ak mbir yu mëna jur loraange, te dañu leen wara jëfandikoo bu baax. Konsomatër yi dañu wara gëna xam solo si ci tànnal produit plastik yi, tàqale leen ci macceer yi suñu leen sànnee, ak liggéeyandoo ak sistemu rësiklaas yi ci askan wi.
Ci ëlëg, ak jëm kanam gi ci plastik yiy yàqu ak xaralay rësiklaas, xaaj ak jëfandikoo plastik dina gëna sell. Ci tegtali politik, jéego yu bees ci xarala yu bees, ak bokk ci nit ñi, xaaj ak rësiklaas produit plastik dina dem ci yoonu yokkute bu gëna mëna dundu, di jàppale ekolosi suuf si.
